بورس تهران در بزنگاه برجامی قرار دارد

شاخص کل بورس تهران با ثبت چهارمین افت هفتگی متوالی، در هفته گذشته با افت بیش از ۲/ ۱ درصدی مواجه شد. در ادامه افت‌های اخیر بورس تهران همچنان میل نزولی خود را حفظ کرده است. معاملات سهام در سیطره فضای منفی دنبال می‌شود. نگرانی‌ها از آینده برجام روی موج اخبار ادامه دارد. مدت زمان زیادی تا موعد قانونی اظهارنظر رئیس‌جمهوری آمریکا در قبال برجام باقی نمانده است.

دنیای اقتصاد: شاخص کل بورس تهران با ثبت چهارمین افت هفتگی متوالی، در هفته گذشته با افت بیش از ۲/ ۱ درصدی مواجه شد. در ادامه افت‌های اخیر بورس تهران همچنان میل نزولی خود را حفظ کرده است. معاملات سهام در سیطره فضای منفی دنبال می‌شود. نگرانی‌ها از آینده برجام روی موج اخبار ادامه دارد. مدت زمان زیادی تا موعد قانونی اظهارنظر رئیس‌جمهوری آمریکا در قبال برجام باقی نمانده است.

بعضا اخبار به احتمال اعلام تصمیم رسمی آمریکا درخصوص برجام پیش از ۲۲ اردیبهشت اشاره دارند. عدم قطعیت موجود و موج اخبار از سرنوشت برجام در هفته جاری، جو سیاسی را بیش از همیشه در بورس تهران تقویت می‌کند.

هفته سیاسی بورس

بورس تهران از هفته‌ها قبل به پیشواز سرنوشت برجام رفته است. جولان ترامپ از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا آغاز شد. یکی از برنامه‌های انتخاباتی او خارج شدن یک‌طرفه از توافق هسته‌ای با ایران بود. آمریکا به‌عنوان یکی از ۷ کشور درگیر در توافق هسته‌ای ایران، نقش مهمی در ناکارآمدی این توافق برای کشورمان داشته است. حصول توافق هسته‌ای میان کشورمان و اعضای ۱+۵ مذاکرات طولانی‌مدتی را به دنبال داشت. این مذاکرات پس از مدت‌ها در تیر ۹۴ به ثمر نشست و از دی‌ماه همین سال در ظاهر، وارد فاز اجرایی شد. گرچه رویه دشوار رسیدن به این توافق و همچنین تاییدیه بین‌المللی که بر آن گذاشته شد، این امید را به‌وجود آورده بود که برجام مطابق با میل طرفین در مسیر عملیاتی قرار گیرد، اما دوام این موضوع چندان زیاد نبود.

از طرفی ایران مطابق با گزارش‌های دوره‌ای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی کاملا مطابق برجام رفتار کرده و بازرسی‌های آژانس کاملا صداقت ایران را تایید کرده‌اند، از‌سوی دیگر تعهدات طرف غربی با کارشکنی همه‌جانبه آمریکایی‌ها همراه بود. این موضوع با روی کار آمدن ترامپ شدت بیشتری گرفت. همان‌طور که اشاره شد ترامپ از زمانی که به‌صورت رسمی به‌عنوان کاندیدای ریاست جمهوری آمریکا معرفی شد خروج از برجام را یکی از برنامه‌های اصلی خود عنوان کرد. در یک سال نخست همگام با دیگر برنامه‌های هیجانی ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا به اظهارنظرهای تند خود در قبال ایران برای جلب رضایت شرکای منطقه‌ای مانند عربستان پرداخت. گرچه در چندین مرحله ترامپ سایر طرف‌های درگیر در این توافق را با خروج آمریکا از برجام تهدید می‌کرد، اما در اجرا چندان موفق نبود. به این ترتیب در سررسید‌های امضای تمدید طرح تعلیق تحریم‌های هسته‌ای ایران فعالان اقتصادی کشور نیز با نگرانی از بازگشت کشور به دوران تحریم‌ها به اظهار نظرهای ترامپ واکنش نشان می‌دادند.

از حدود ۴ ماه قبل تنش‌های ناشی از برجام شدت بیشتری گرفت. در حالی‌که طرف غربی پیش از این نیز چندان به تعهدات خود در قبال برجام پایبند نبود، اما تهدید به بازگشت تحریم‌ها از سوی آمریکا جرقه‌ای برای آزاد شدن فنر دلار بود. در سال‌های اخیر کارشناسان اقتصادی به لزوم تعدیل نرخ دلار بر اساس واقعیت‌های اقتصادی تاکید داشتند، اما سیاستمردان توجه چندانی به این نظرات نداشتند. رویه اشتباه سیاست‌گذاری بار دیگر بازار ارز را به انبار باروتی در انتظار جرقه‌ تبدیل کرد، دراین شرایط کارشکنی‌های بین‌المللی زمینه انرژی فعال‌سازی لازم را برای ریزش محسوس ارزش ریال در برابر سایر ارزهای خارجی فراهم کرد. به این ترتیب دلار در مدت ۴ ماه با ثبت رشد نزدیک ۵۰ درصدی به سطح ۶ هزار تومان نزدیک شد (فروردین). با وجود رشدهای پرشتاب نرخ دلار به‌عنوان یکی از اهرم‌های قدرتمند بورس، اما معاملات سهام با بیم از بازگشت ریسک سیستماتیک در آینده‌ای نزدیک و سیگنال‌های سیاسی موجود کم‌رمق دنبال شد. در این شرایط سیاست‌های کلان مانند افزایش نرخ سود، هر‌چند به‌صورت مقطعی و مهم‌تر از آن تکرار سیاست دستوری ارز کافی بود تا شدت رکود معاملات بورس تهران بیش از گذشته به چشم آید. طی هفته‌های اخیر نیز برخی از ریسک‌های کلان مانند خشکسالی بر شدت فضای منفی حاکم بر سهام افزوده است. ریسک کم‌آبی بسیاری از صنایع ما به خصوص در مرکز کشور را تهدید می‌کند.

تهدیدهای موجود از اقتصاد کشور، تشدید ریسک‌های کلان مانند خشکسالی، نوسانات قابل توجه بازار جهانی و ادامه عدم‌ قطعیت‌های موجود به احتمال فراوان در سایه ریسک برجام خواهند بود. در این میان عوامل مزبور می‌توانند نقش تقویت‌کننده فضای منفی را ایفا کنند. هر آنچه را که کارشناسان مختلف درخصوص تصمیم ترامپ بیان می‌کنند، تنها می‌توان گمانه‌های شخصی بر‌اساس برداشت از شرایط موجود دانست. همچنین می‌توان گفت به احتمال فراوان ترامپ نیز همچنان تصمیم خود را در قبال برجام نهایی نکرده است. گرچه رفتارهای این شخص از زمان رسیدن به ریاست جمهوری آمریکا بر خلاف مدار منطق معمول بوده است، اما از سوی دیگر فشار داخلی و همچنین خارجی بر این شخص در کنار ریسک بی‌اعتباری آمریکا باعث شده که این شخص لجباز نیز نتواند تصمیم قاطعی اتخاذ کند.گرچه در شرایط کنونی میزان شانس بقای برجام کمتر از پایان کار آن است، اما این اختلاف آن‌چنان فاحش نیست که بتوان با اطمینان از فروپاشی برجام سخن گفت.

در سال‌های نه‌چندان دور و همزمان با مذاکرات هسته‌ای برای رسیدن به توافق میان ایران و اعضای ۱+۵ این‌چنین فضایی را فعالان بورس تجربه کردند. تفاوت اساسی شرایط کنونی با دوره مذاکرات این است که در آن زمان سهام با امید به حصول توافق هسته‌ای و رفع تحریم‌های بین‌المللی با افزایش تقاضا همراه می‌شد، در ادامه نیز عمدتا ناامیدی از نتایج عامل فشار بر قیمت سهام بود. در شرایط کنونی اما موج ناامیدی از منحل شدن برجام و بازگشت به دوران تحریم کل بورس را فراگرفته است. به نظر می‌رسد همان‌طور که حصول این توافق در مسیر بسیار دشواری به نتیجه رسید لغو آن نیز به این سادگی امکان‌پذیر نباشد.

دسته ها: اخبار

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.